De gesplitste aankoop is een eenvoudige en dus toegankelijke planningstechniek met als doel ervoor te zorgen dat (toekomstige) erfgenamen, kinderen bijv., die de blote eigendom van een woning kochten, geen erfbelasting meer verschuldigd zijn bij het overlijden van hun ouders die het vruchtgebruik van die woning kochten. Er zijn echter voorwaarden (zie hierna): gebeurt de gesplitste aankoop niet volgens de regels van de kunst dan is mogelijk toch erfbelasting verschuldigd.

De Vlaamse Codex Fiscaliteit (‘VCF’ – art. 2.7.1.0.7 VCF ) bepaalt dat goederen die in vruchtgebruik werden gekocht (of anderszins verkregen zijn ten bezwarende titel) door de overledene en in blote eigendom door een kind bijv. deel uitmaken van de belastbare nalatenschap in volle eigendom, zodat over de woning erfbelasting betaald moet worden door het kind. Burgerrechtelijk maakt de woning geen deel uit van de nalatenschap, het betreft een fiscaal vermoeden in het voordeel van de schatkist.

De wet laat het tegenbewijs toe, waardoor geen erfbelasting verschuldigd is:

  • Het kind moet bewijzen dat de aankoop ‘geen bedekte bevoordeling’ was. Dit kan (1) door aan te tonen dat het kind de aankoop deed met eigen middelen of (2) aldus Vlabel door een voorafgaande schenking wanneer wordt aangetoond dat het kind vrij over de gelden heeft kunnen beschikken, als m.a.w. de schenking niet specifiek bestemd was voor de aankoop van de blote eigendom. Denk aan een geval waarin een onroerend goed wordt gekocht met gelden van een schenking van jaren geleden.
  • Vroeger aanvaardde de (toen nog) federale administratie een voorafgaande schenking door de ouder aan het kind als tegenbewijs, ook al was deze schenking niet geregistreerd. Dit is ook nu nog de regel voor gesplitste aankopen van vóór 1 september 2013. Zij kwam daar echter op terug en er volgde in 2013 een nieuwe beslissing: de voorafgaande schenking werd enkel nog als tegenbewijs aanvaard indien over deze schenking schenkbelasting werd betaald.

Begin 2015 werden twee nieuwe (federale) administratieve beslissingen bekendgemaakt die wat hierboven staat aanvullen met een bijkomende voorwaarde: “De aanbieding ter registratie dient bijgevolg plaats te hebben alvorens de koper van de blote eigendom de prijs van zijn aankoop dient te betalen”. De prijs wordt doorgaans betaald bij het verlijden van de akte. Deze voorwaarde was niet opgenomen in de (federale) administratieve beslissing van 2013. Zij die tussen het gewijzigde standpunt van 2013 en 2015 een gesplitste aankoop deden, hadden dus geen kennis van de voorwaarde dat ook de registratie van de schenking de gesplitste aankoop diende vooraf te gaan.

Het tijdschrift Fiscoloog wees op dit probleem (Fiscoloog nr. 1428 van 22/04/2015).

Nog begin 2015 heeft Vlabel in haar standpunt nr. 15004 de federale voorwaarden voor het tegenbewijs overgenomen, met inbegrip dat de aanbieding ter registratie van de schenking de aankoopakte moet voorafgaan. Het bleef stil over de kwestie, ook aan de zijde van Vlabel. Mogelijk raakte deze ondergesneeuwd door een ander issue in verband met standpunt 15004, nl.  de gesplitste inschrijving.

Ons kantoor heeft de kwestie aangekaart bij Vlaams Volksvertegenwoordiger Peter Van Rompuy, die hierover een vraag stelde aan Vlaams Minister van Financiën Tommelein.

Het antwoord kwam erop neer dat Vlabel de voorwaarde van de voorafgaandelijke registratie van de schenking (nl. voor de akte) niet retroactief zou toepassen. Vlabel heeft in andere kwesties ook reeds het belang onderschreven van de niet retroactieve toepassing van nieuwe standpunten.

Voor gesplitste aankopen tussen 1 september 2013 tot en met 18 juni 2015 geldt dat een voorafgaande schenking als tegenbewijs wordt aanvaard, ook al is deze pas geregistreerd na de betaling van de prijs (meestal bij de akte). Er moet sprake zijn van een schenking die de gesplitste aankoop voorafgaat, wat moet worden gedocumenteerd, maar de schenking mag ook na de akte zijn geregistreerd. Gaat het om een voorafgaande schenking via buitenlandse notaris dan geldt de datum van de notariële akte.

Voor gesplitste aankopen vanaf 19 juni 2015 geldt zoals reeds bekend dat het tegenbewijs kan geleverd worden door een voorafgaande schenking die vóór de aankoopakte moet zijn geregistreerd of aan schenkbelasting zijn onderworpen.

Ook in het Brusselse en het Waalse Gewest kan de kwestie opspelen voor gesplitste aankopen tussen 2013 en 2015. Hopelijk is de Vlaamse aanpak ook voor deze gewesten richtinggevend.

Deze update vervangt geen juridisch of fiscaal advies of bijstand door een advocaat. Hoewel de update met grote zorg is opgesteld, is de auteur niet aansprakelijk voor eventuele schade uit onnauwkeurigheden of onvolledigheden of uit wat dan ook.